प्रमाणपत्राच्या कागदावर अडकले आरक्षणाचे गणित; आदिवासींच्या २,६६३ जागांवर टांगती तलवार!
३,२०६ प्रमाणपत्रांना सशर्त वैधता; ३८३ प्रमाणपत्रे रद्द, स्थानिक स्वराज्य निवडणुकांवर परिणामाची शक्यता
सोलापूर : देशाच्या राष्ट्रपतीपदी आदिवासी समाजातील द्रौपदी मुर्मू विराजमान असताना, दुसरीकडे आदिवासी समाजाच्या आरक्षणासमोर निर्माण झालेल्या अडचणींचा मुद्दा चर्चेत आला आहे. जात प्रमाणपत्र पडताळणी प्रक्रियेमुळे अनुसूचित जमातीसाठी राखीव असलेल्या २,६६३ जागांवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. या पार्श्वभूमीवर राजेश काळे यांनीही आदिवासी समाजाच्या आरक्षणाच्या प्रश्नाकडे लक्ष वेधले आहे.
जात प्रमाणपत्र पडताळणीच्या प्रक्रियेत आतापर्यंत मोठ्या प्रमाणात प्रकरणांवर निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यामध्ये ३,२०६ प्रमाणपत्रांना सशर्त वैधता देण्यात आली असून, ३८३ प्रमाणपत्रे रद्द करण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे आरक्षित जागांवर उमेदवारी करणाऱ्या तसेच यापूर्वी निवडून आलेल्या व्यक्तींच्या जात प्रमाणपत्रांचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
अनुसूचित जमातीच्या आरक्षित जागेवर निवडणूक लढविण्यासाठी संबंधित उमेदवाराचे जात प्रमाणपत्र वैध असणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे पडताळणीमध्ये प्रमाणपत्र अवैध ठरल्यास त्याचा थेट परिणाम संबंधित आरक्षित जागेवर होऊ शकतो. परिणामी, आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये आदिवासी आरक्षणाचे गणित बदलण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
राज्यात ४५ मूळ अनुसूचित जमाती असून त्यांच्या उपशाखा आणि पोटजाती मिळून एकूण १२८ जमातींचा समावेश असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. नामसाधर्म्याचा आधार घेत चुकीच्या पद्धतीने अनुसूचित जमातीचे प्रमाणपत्र मिळविण्याचे प्रकार रोखण्यासाठी जात पडताळणी प्रक्रिया अधिक महत्त्वाची ठरत आहे.
दरम्यान, ३८३ प्रमाणपत्रे रद्द झाल्यामुळे संबंधित व्यक्तींनी आरक्षणाचा लाभ घेतला असल्यास त्याबाबत पुढील कायदेशीर आणि प्रशासकीय कारवाईचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. दुसरीकडे, खऱ्या आदिवासी लाभार्थ्यांना त्यांच्या आरक्षणाचा हक्क मिळावा आणि अपात्र व्यक्तींमुळे आरक्षित जागांवर परिणाम होऊ नये, यासाठी पडताळणी प्रक्रिया निर्णायक ठरणार आहे.
त्यामुळे आता केवळ जात प्रमाणपत्र पडताळणीचा प्रश्न राहिलेला नसून, त्याचा थेट परिणाम स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीतील आरक्षित जागांच्या राजकीय समीकरणावर होणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
