सोलापूर : मंचर परिसरात उघडकीस आलेल्या कृत्रिम आणि भेसळयुक्त दुधाच्या प्रकरणाचा तपास आता पुणे जिल्ह्यातील इंदापूरपर्यंत पोहोचला आहे. अन्न व औषध प्रशासनाच्या (FDA) तपासानुसार, मंचर येथून तयार होणारे कथित भेसळयुक्त दूध सोलापूर जिल्ह्यातील माळशिरस तालुक्यातील पिलीवमार्गे पुढे इंदापूर येथील भाजप नेते प्रवीण माने यांच्याशी संबंधित सोनाई डेअरीपर्यंत पोहोचत असल्याची पुरवठा साखळी तपासात समोर आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मात्र या उपलब्ध तपासमाहितीत प्रवीण माने यांच्यावर भेसळ केल्याचा किंवा या प्रकरणात आरोपी असल्याचा आरोप करण्यात आलेला नाही.
मंचर येथे जुलै महिन्यात एफडीए आणि पुणे ग्रामीण पोलिसांच्या संयुक्त पथकाने कारवाई करून कृत्रिम दूध तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे विविध पदार्थ जप्त केले होते. अवसरी खुर्द येथील नवकार डिस्ट्रीब्यूटर्सकडून व्हे पावडर, व्हे परमिएट पावडर, डिटर्जंट, इमल्सिफायर आदी पदार्थांचा साठा जप्त करण्यात आला होता. त्यानंतर या प्रकरणाचा तपास अधिक खोलवर करत भेसळयुक्त दूध तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे घटक कोठून येतात आणि तयार झालेले दूध कोणत्या मार्गाने पुढे पाठवले जाते, याचा तपास करण्यात आला.
तपासात दुधातील एसएनएफ वाढवण्यासाठी स्किम्ड मिल्क पावडर, प्रथिनांशी संबंधित घटक वाढवण्यासाठी व्हे पावडर, फॅट वाढवण्यासाठी खाद्यतेल, तर मिश्रणासाठी इमल्सिफायर आणि डिटर्जंटचा वापर होत असल्याचे समोर आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मंचरमधील काही दूध नमुन्यांमध्ये डिटर्जंट आढळल्याचेही तपासात सांगण्यात आले आहे.
फक्त सोमवारी CEO भेटणार! जिल्हा परिषद कर्मचाऱ्यांच्या अर्ज-तक्रारींसाठी सरकारचा नवा आदेश; अपीलसाठी १५ दिवसांची मुदत
या प्रकरणातील तपासात मंचर येथील सुशांत बबनराव हिंगे याच्याकडून पिलीव, ता. माळशिरस, जि. सोलापूर येथील सोनू ऊर्फ चैतन्य अरुण घोरपडे याला कथित भेसळयुक्त दुधाचा पुरवठा केला जात असल्याचे समोर आल्याचे वृत्तात नमूद आहे. त्यानंतर हे दूध पिलीव येथील महालक्ष्मी मिल्क अँड प्रोडक्ट्स, योगीनाथा मिल्क सप्लायर्स आणि पुढे इंदापूर, जि. पुणे येथील सोनाई डेअरीपर्यंत टँकरद्वारे पोहोचत असल्याची साखळी तपासात समोर आल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
तसेच खेड तालुक्यातील होळेवाडी येथील अवजा दूध संकलन केंद्रातून आनंदा मारुती पवार हा कथित भेसळयुक्त दूध सोनाई डेअरीकडे पोहोचवत असल्याचे तपासात समोर आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तो मुख्य आरोपी सुशांत हिंगेच्या संपर्कात असल्याचा तपास यंत्रणांचा दावा आहे.
या प्रकरणात आतापर्यंत ३७ आरोपी निष्पन्न झाल्याचे तपासमाहितीत नमूद आहे. त्यामध्ये भेसळीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या पदार्थांचे पुरवठादार, औद्योगिक रसायनांचे पुरवठादार, वाहतूकदार, दूध संकलन व शीतकरण केंद्रांशी संबंधित व्यक्ती आणि दूध व्यावसायिकांचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आले आहे. यापैकी २५ जणांना अटक करून आरोपपत्र दाखल करण्यात आले असून, १२ जणांना अटकपूर्व जामीन मिळाल्याचे नमूद आहे.
एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी या प्रकरणातील तपास केवळ भेसळयुक्त दूध कुठे सापडले यापुरता मर्यादित न ठेवता, भेसळीसाठी लागणारे पदार्थ कोणी पुरवले, कोणी खरेदी केले, त्यांचा वापर कुठे झाला आणि पुढे ते कुठे गेले, याचा माग काढला जात असल्याचे सांगितले आहे. या साखळीतील मोठ्या आर्थिक व्यवहारांची आणि डिजिटल पुराव्यांची माहिती प्रशासनाच्या हाती लागल्याचेही त्यांनी नमूद केले आहे.
सातारा जिल्हा बँकेच्या जागावाटपाची जबाबदारी शिवेंद्रसिंहराजे भोसले, धैर्यशील कदम यांच्यावर; ११ ऑक्टोबरला तोडगा निघण्याची शक्यता
या प्रकरणाचा सोलापूरशी संबंध नेमका कुठे? मंचरहून कथित भेसळयुक्त दुधाची साखळी माळशिरस तालुक्यातील पिलीवपर्यंत आल्याने सोलापूर जिल्ह्याचे नाव तपासात येते. मात्र सोनाई डेअरी इंदापूर, पुणे जिल्ह्यात आहे. त्यामुळे सोनाई डेअरीला सोलापूर जिल्ह्यातील डेअरी किंवा सोलापूरमधील फॅक्टरी म्हणून संबोधणे चुकीचे ठरेल.
या उपलब्ध तपासमाहितीनुसार सोनाई डेअरीपर्यंत कथित भेसळयुक्त दूध पोहोचल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र सोनाई डेअरीचे मालक/संबंधित व्यक्ती प्रवीण माने यांच्यावर या उपलब्ध स्रोतामध्ये भेसळ प्रकरणातील आरोपी म्हणून आरोप करण्यात आलेला नाही. त्यामुळे बातमीत तपासातील पुरवठा साखळी आणि संबंधित व्यक्तींवरील आरोप यामध्ये स्पष्ट फरक ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
दूध हा बालके, ज्येष्ठ नागरिक, रुग्ण आणि सर्वसामान्यांच्या आहारातील महत्त्वाचा घटक असल्याने या प्रकरणातील तपासाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. मंचरपासून माळशिरस आणि पुढे इंदापूरपर्यंत कथित पुरवठा साखळी समोर आल्याने तपासाची व्याप्ती वाढली आहे. या प्रकरणातील आरोप आणि संबंधित व्यक्तींची कायदेशीर जबाबदारी न्यायालयीन प्रक्रियेतच अंतिम ठरणार आहे.
