देवेंद्र फडणवीस

पूर्ण नाव आणि परिचय

देवेंद्र गंगाधर फडणवीस हे भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते असून सध्या महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आहेत. ते नागपूर दक्षिण-पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार आहेत. 1999 पासून ते महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य असून 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 आणि 2024 अशा सहा विधानसभा निवडणुकांमध्ये ते निवडून आले आहेत. यापूर्वी त्यांनी 2014 ते 2019 या कालावधीत महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री, 2019 ते 2022 या काळात विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते आणि 2022 ते 2024 या काळात महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री म्हणून काम केले. 5 डिसेंबर 2024 रोजी त्यांनी पुन्हा महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली आणि सध्या या पदावर कार्यरत आहेत.

जन्म आणि जन्मतारीख

देवेंद्र गंगाधर फडणवीस यांचा जन्म 22 जुलै 1970 रोजी नागपूर, महाराष्ट्र येथे झाला. नागपूर शहराशी त्यांचे बालपण, शिक्षण, सामाजिक कार्य आणि राजकीय कारकीर्द यांचा दीर्घकाळ संबंध राहिला आहे. त्यांच्या राजकीय प्रवासाची सुरुवातही नागपूर शहरातील स्थानिक स्वराज्य संस्थेपासून झाली.

मूळ गाव आणि मतदारसंघ

देवेंद्र फडणवीस यांचे सार्वजनिक आणि राजकीय जीवनाचे प्रमुख केंद्र नागपूर आहे. त्यांचा विधानसभा मतदारसंघ नागपूर दक्षिण-पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ आहे. 2009 पासून त्यांनी या मतदारसंघाचे सलग प्रतिनिधित्व केले असून 2009, 2014, 2019 आणि 2024 या चार निवडणुकांमध्ये नागपूर दक्षिण-पश्चिममधून विजय मिळवला आहे. त्यापूर्वी 1999 आणि 2004 मध्ये त्यांनी नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.

कुटुंब आणि कौटुंबिक पार्श्वभूमी

देवेंद्र फडणवीस यांच्या वडिलांचे नाव गंगाधर काशीराव फडणवीस होते. त्यांचे कुटुंब नागपूरशी संबंधित असून त्यांचा राजकीय आणि सामाजिक जीवनावर नागपूरच्या सार्वजनिक वातावरणाचा प्रभाव राहिला. त्यांच्या पत्नीचे नाव अमृता फडणवीस आहे. देवेंद्र फडणवीस यांच्या कौटुंबिक जीवनात पत्नी आणि मुलगी यांचा समावेश आहे.

शिक्षण

देवेंद्र फडणवीस यांनी कायदा विषयातील पदवी (LL.B.) नागपूर विद्यापीठातून 1992 मध्ये पूर्ण केली. त्यानंतर त्यांनी बिझनेस मॅनेजमेंटमधील पदव्युत्तर शिक्षण घेतले तसेच जर्मनीतील DSE Berlin संस्थेतून Methods and Techniques of Project Management या विषयातील पदविका पूर्ण केली. 2024 च्या निवडणूक प्रतिज्ञापत्रातही त्यांची शैक्षणिक पात्रता Graduate Professional म्हणून नोंदली असून LL.B. आणि प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट डिप्लोमाची माहिती नमूद आहे.

विद्यार्थी जीवन आणि राजकीय सुरुवात

देवेंद्र फडणवीस यांचा राजकीय प्रवास तरुण वयातच सुरू झाला. 1989 मध्ये त्यांनी भाजपच्या संघटनात्मक कामात सहभाग घेतला. पुढे भारतीय जनता युवा मोर्चाच्या नागपूर शहरातील संघटनात्मक जबाबदाऱ्या त्यांनी सांभाळल्या आणि राज्य व राष्ट्रीय स्तरावरील युवा संघटनेतही काम केले. त्यांच्या राजकीय कारकीर्दीची सुरुवात नागपूर महानगरपालिकेच्या राजकारणातून झाली.

नागपूर महानगरपालिकेतील राजकीय कारकीर्द

1992 मध्ये देवेंद्र फडणवीस नागपूर महानगरपालिकेचे नगरसेवक म्हणून निवडून आले. त्यानंतर त्यांनी सलग दोन कार्यकाळ महानगरपालिकेत काम केले. 1997 मध्ये ते नागपूरचे महापौर झाले. महापौर म्हणून काम करताना त्यांना नागपूर शहरातील स्थानिक प्रशासन, नागरी विकास आणि महानगरपालिका कारभाराचा अनुभव मिळाला.

नागपूरचे महापौर

देवेंद्र फडणवीस यांनी 1997 ते 2001 या कालावधीत नागपूरचे महापौर म्हणून काम केले. महापौरपदाच्या काळात ते नागपूर शहराच्या स्थानिक प्रशासनाशी संबंधित विविध विषयांमध्ये सक्रिय होते. त्यांच्या महापौरपदाच्या कार्यकाळानंतर त्यांनी महाराष्ट्राच्या विधानसभा राजकारणात प्रवेश केला.

1999 मध्ये पहिल्यांदा आमदार

1999 च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत देवेंद्र फडणवीस नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघातून भारतीय जनता पक्षाच्या उमेदवारीवर निवडून आले. या विजयामुळे त्यांचा महाराष्ट्र विधानसभेतील राजकीय प्रवास सुरू झाला. त्यानंतर ते सलग विधानसभा निवडणुकांमध्ये विजयी होत राहिले.

2004 मध्ये दुसऱ्यांदा आमदार

2004 मध्ये देवेंद्र फडणवीस नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघातून पुन्हा निवडून आले. या कार्यकाळात त्यांनी महाराष्ट्र विधानसभेतील विविध समित्यांमध्ये काम केले आणि राज्याच्या सार्वजनिक धोरणांशी संबंधित विषयांवर विधिमंडळात सहभाग घेतला.

2009 मध्ये नागपूर दक्षिण-पश्चिममधून विजय

2009 च्या विधानसभा निवडणुकीत देवेंद्र फडणवीस नागपूर दक्षिण-पश्चिम विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आले. या मतदारसंघातून त्यांनी पुढील 2014, 2019 आणि 2024 च्या विधानसभा निवडणुकांमध्येही विजय मिळवला. 2009 मध्ये त्यांना 89,258 मते मिळाली होती.

2014 मध्ये पहिल्यांदा मुख्यमंत्री

2014 च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्रात सरकार स्थापन झाले आणि 31 ऑक्टोबर 2014 रोजी देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली. 2014 ते 2019 या काळात त्यांनी मुख्यमंत्री म्हणून राज्याचे नेतृत्व केले.

2019 मधील राजकीय टप्पा

2019 च्या विधानसभा निवडणुकीत देवेंद्र फडणवीस नागपूर दक्षिण-पश्चिम मतदारसंघातून पुन्हा आमदार झाले. निवडणुकीनंतर महाराष्ट्रातील सत्तास्थापनेच्या घडामोडींमध्ये त्यांनी 23 नोव्हेंबर 2019 रोजी मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली; त्यांचा हा अल्पकालीन कार्यकाळ 26 नोव्हेंबर 2019 रोजी संपला. त्यानंतर ते महाराष्ट्र विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते झाले.

विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते

2019 ते 2022 या कालावधीत देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्र विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते म्हणून काम केले. या काळात त्यांनी विधानसभेतील विरोधी पक्षाचे नेतृत्व केले आणि राज्यातील विविध प्रशासकीय, आर्थिक, सामाजिक आणि विकासविषयक प्रश्नांवर सरकारविरोधी भूमिका मांडली.

2022 मध्ये उपमुख्यमंत्री

30 जून 2022 रोजी देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. 2022 ते 2024 या कालावधीत त्यांनी उपमुख्यमंत्री म्हणून राज्य सरकारमध्ये काम केले. या काळात त्यांच्याकडे गृह विभागासह काही महत्त्वाच्या प्रशासकीय जबाबदाऱ्या होत्या.

2024 मध्ये सहाव्यांदा आमदार

2024 च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत देवेंद्र फडणवीस यांनी नागपूर दक्षिण-पश्चिम विधानसभा मतदारसंघातून भारतीय जनता पक्षाच्या उमेदवारीवर विजय मिळवला. त्यांना 1,29,401 मते मिळाली, तर काँग्रेसचे उमेदवार प्रफुल्ल गुढाडे पाटील यांना 89,691 मते मिळाली. विजयाचा फरक 39,710 मतांचा होता. या विजयामुळे ते महाराष्ट्र विधानसभेत सहाव्यांदा आमदार झाले.

दुसऱ्यांदा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री

5 डिसेंबर 2024 रोजी देवेंद्र फडणवीस यांनी पुन्हा महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली. सध्याच्या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर त्यांची महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून नोंद आहे. मुख्यमंत्री म्हणून त्यांच्याकडे गृह, ऊर्जा, सामान्य प्रशासन, वित्त आणि नियोजन, माहिती व जनसंपर्क यांसह सरकारने वाटप केलेल्या विभागांची जबाबदारी आहे.

किती वेळा आमदार झाले?

देवेंद्र फडणवीस हे सहा वेळा महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य झाले आहेत. त्यांनी 1999 आणि 2004 मध्ये नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघातून, तर 2009, 2014, 2019 आणि 2024 मध्ये नागपूर दक्षिण-पश्चिम विधानसभा मतदारसंघातून विजय मिळवला. त्यामुळे 1999 पासून 2024 पर्यंत त्यांच्या नावावर सहा विधानसभा विजय आहेत.

किती वेळा खासदार झाले?

देवेंद्र फडणवीस लोकसभा किंवा राज्यसभा खासदार झालेले नाहीत. त्यांची निवडणूक कारकीर्द महाराष्ट्र विधानसभेतील आमदार म्हणून राहिली आहे. 1999 पासून ते महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य आहेत आणि 2024 च्या निवडणुकीत सहाव्यांदा आमदार झाले.

राजकीय पक्ष

देवेंद्र फडणवीस हे भारतीय जनता पक्षाचे (BJP) नेते आहेत. त्यांनी भारतीय जनता युवा मोर्चा आणि भाजपच्या विविध संघटनात्मक पदांवर काम केले असून महाराष्ट्र भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष म्हणूनही जबाबदारी सांभाळली आहे. 2013 मध्ये त्यांची महाराष्ट्र प्रदेश भाजपच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती झाली होती.

भाजपमधील संघटनात्मक जबाबदाऱ्या

देवेंद्र फडणवीस यांनी भाजपच्या संघटनात्मक कामात विविध जबाबदाऱ्या सांभाळल्या आहेत. 1989 मध्ये वॉर्ड संयोजक म्हणून सुरुवात केल्यानंतर नागपूर शहर भाजप युवा मोर्चाचे अध्यक्ष, महाराष्ट्र भाजप युवा मोर्चाचे उपाध्यक्ष, राष्ट्रीय उपाध्यक्ष, महाराष्ट्र भाजपचे सरचिटणीस आणि महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष अशा विविध पदांवर त्यांनी काम केले.

विधिमंडळातील काम

आमदार म्हणून देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्र विधानसभेतील विविध समित्यांमध्ये काम केले आहे. अंदाज समिती, नियम समिती, सार्वजनिक उपक्रम समिती, शहरी विकास व गृहनिर्माण विषयक स्थायी समिती आणि विविध संयुक्त निवड समित्यांमध्ये त्यांनी काम केले असल्याची नोंद त्यांच्या सार्वजनिक जीवनपरिचयात आहे.

सामाजिक आणि सार्वजनिक कार्य

देवेंद्र फडणवीस यांच्या सार्वजनिक कार्यामध्ये शिक्षण, सामाजिक संस्था, ग्रामीण आणि कृषीविषयक विषय तसेच सार्वजनिक धोरणाशी संबंधित उपक्रमांचा समावेश आहे. 2019 मध्ये भारतातील कृषी परिवर्तनासाठी NITI Aayog च्या मुख्यमंत्र्यांच्या उच्चस्तरीय समितीचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी काम केले. तसेच विविध सामाजिक आणि शैक्षणिक संस्थांशीही त्यांचा संबंध राहिला आहे.

पुरस्कार आणि सन्मान

देवेंद्र फडणवीस यांना कॉमनवेल्थ पार्लमेंटरी असोसिएशनचा सर्वोत्कृष्ट संसदपटू पुरस्कार मिळाला आहे. तसेच जपानमधील ओसाका सिटी युनिव्हर्सिटीने त्यांना मानद डॉक्टरेट प्रदान केल्याचा उल्लेख महाराष्ट्र शासनाच्या त्यांच्या अधिकृत जीवनपरिचयात आहे.

व्यवसाय आणि निवडणूक प्रतिज्ञापत्र

2024 च्या विधानसभा निवडणूक प्रतिज्ञापत्रात देवेंद्र फडणवीस यांचा स्वतःचा व्यवसाय Social Work/Agriculture असा नमूद आहे. त्यांच्या पत्नीचा व्यवसाय Service असा नमूद करण्यात आला आहे.

2024 च्या निवडणूक प्रतिज्ञापत्रातील आर्थिक माहिती

2024 च्या विधानसभा निवडणूक प्रतिज्ञापत्रानुसार देवेंद्र फडणवीस यांनी ₹13,27,47,728 इतकी एकूण मालमत्ता आणि ₹62,00,000 इतकी दायित्वे घोषित केली आहेत. ही आकडेवारी 2024 च्या विधानसभा निवडणुकीच्या वेळी दाखल केलेल्या स्वयंघोषित प्रतिज्ञापत्रावर आधारित आहे.

2024 च्या प्रतिज्ञापत्रातील न्यायालयीन प्रकरणे

2024 च्या विधानसभा निवडणूक प्रतिज्ञापत्रानुसार देवेंद्र फडणवीस यांनी चार गुन्हेगारी प्रकरणे घोषित केली आहेत. उपलब्ध प्रतिज्ञापत्राच्या नोंदीनुसार कोणत्याही प्रकरणात दोषसिद्धी झाल्याची नोंद नाही. ही माहिती निवडणूक प्रतिज्ञापत्रातील स्वयंघोषित नोंद आहे आणि एखाद्या प्रकरणाची नोंद असणे म्हणजे त्या व्यक्तीवर दोष सिद्ध झाला आहे असा अर्थ होत नाही.

सध्याची सार्वजनिक भूमिका

सध्या देवेंद्र फडणवीस हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आणि नागपूर दक्षिण-पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर त्यांची मुख्यमंत्री म्हणून नोंद आहे. राज्याच्या प्रशासकीय कारभारात मुख्यमंत्री म्हणून ते सरकारचे नेतृत्व करत असून विविध विभागांच्या कामकाजाशी संबंधित निर्णय आणि राज्यस्तरीय प्रशासकीय विषय त्यांच्या जबाबदारीशी जोडलेले आहेत.