सीए परीक्षेत टॉप रँक, विदेशात साडेसहा लाखांचे पॅकेज; तरीही समाधानासाठी निवडली आयएएसची वाट
सीए परीक्षेत टॉप रँक, विदेशात साडेसहा लाखांचे पॅकेज; तरीही समाधानासाठी निवडली आयएएसची वाट
सोलापूर : सीए परीक्षेत टॉप रँक मिळवल्यानंतर विदेशात दरमहा साडेसहा लाख रुपयांचे पॅकेज असलेली नोकरी मिळाली. सुरक्षित आणि चांगल्या पगाराची नोकरी असूनही मनासारखे समाधान मिळत नव्हते. याच काळात कलेक्टर होण्याचा सल्ला मिळाला आणि त्यानंतर आयएएस होण्याचे ध्येय निश्चित केले. तिसऱ्या प्रयत्नात आयएएस परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर प्रशासकीय सेवेत प्रवेश केला. अधिकारी म्हणून काम करताना ‘मालक’ होण्यापेक्षा ‘लोकसेवक’ होण्यातच खरे समाधान असल्याचे सोलापूरचे जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन यांनी सांगितले.
रोटरी क्लब ऑफ सोलापूर एमआयडीसी तसेच उद्योग बँक सेवक सांस्कृतिक मंडळाच्या वतीने आयोजित बौद्धिक बँक व्याख्यानमालेत जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन यांनी ‘माझे ध्येय, संघर्ष तसेच यश’ या विषयावर मार्गदर्शन केले. येथील डॉ. फडकुले सभागृहात या व्याख्यानमालेचे आयोजन करण्यात आले असून, यंदा या व्याख्यानमालेचे ६१ वे वर्ष आहे.
सुरक्षित नोकरी असूनही समाधानाचा शोध – जिल्हाधिकारी कार्तिकेयन एस.
आपल्या करिअरचा प्रवास सांगताना जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन म्हणाले की, कलेक्टर होण्यापूर्वी आपण सीए होतो. सीए परीक्षेत टॉप रँक मिळवल्यानंतर विदेशात चांगल्या पगाराची नोकरी मिळाली. दरमहा साडेसहा लाख रुपयांचे पॅकेज असतानाही त्या नोकरीत अपेक्षित समाधान मिळत नव्हते. हातात सुरक्षित नोकरी आणि चांगले उत्पन्न असतानाही मनात काहीतरी वेगळे करण्याची इच्छा होती.
याच काळात कलेक्टर होण्याचा सल्ला मिळाला. प्रशासकीय सेवेतून समाजासाठी काम करण्याची संधी मिळू शकते, या विचाराने आयएएस परीक्षेची तयारी सुरू केली. पहिल्या दोन प्रयत्नांत अपेक्षित यश मिळाले नाही. मात्र, प्रयत्न न सोडता तिसऱ्या प्रयत्नात आयएएस परीक्षा उत्तीर्ण झालो. त्यानंतर प्रशासकीय सेवेत काम करण्याची संधी मिळाली.
‘नोकरी’ नव्हे, ‘सेवा’ म्हणून काम करा
प्रशासकीय सेवेतील अधिकाऱ्यांनी आपल्या पदाकडे केवळ अधिकाराचे स्थान म्हणून पाहू नये. ही नोकरी सेवा म्हणून स्वीकारणे गरजेचे आहे. पद मिळाल्यानंतर आपण या व्यवस्थेचे मालक झालो, असा विचार न करता जनतेची सेवा करण्याची मानसिकता ठेवली पाहिजे. अधिकाऱ्यांनी मालक होण्यापेक्षा लोकसेवक बनावे, असा सल्ला त्यांनी दिला.
प्रशासकीय पदावर काम करताना सामान्य नागरिकांच्या अडचणी समजून घेणे आणि त्या सोडविण्यासाठी प्रयत्न करणे महत्त्वाचे आहे. पद, अधिकार आणि जबाबदारी यांचा योग्य समन्वय साधून लोकांसाठी काम केले, तर प्रशासनाबद्दलचा विश्वास अधिक दृढ होऊ शकतो, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
तीन बाबींचा अभ्यास महत्त्वाचा
प्रशासकीय सेवेची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी आणि उमेदवारांनी काही मूलभूत बाबी लक्षात घेणे आवश्यक असल्याचे जिल्हाधिकारी कार्तिकेयन यांनी सांगितले. प्रशासकीय सेवेची तयारी करताना सेवेची मानसिकता, नवीन विषय आत्मसात करण्याची तयारी आणि भाषा शिकण्याची क्षमता या तीन बाबींना विशेष महत्त्व दिले पाहिजे.
नवीन विषय स्वीकारण्याची आवड प्रत्येक अधिकाऱ्यामध्ये असणे आवश्यक आहे. प्रशासनात काम करताना विविध विषयांशी संबंधित निर्णय घ्यावे लागतात. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट विषयापुरते ज्ञान मर्यादित न ठेवता विविध क्षेत्रांचा अभ्यास करण्याची सवय असावी. नवीन गोष्टी शिकण्याची आणि त्या आत्मसात करण्याची ताकदही अंगी बाळगली पाहिजे.
स्थानिक भाषा शिकणे आवश्यक
प्रशासकीय अधिकाऱ्यांसाठी स्थानिक भाषा शिकण्याचे महत्त्वही त्यांनी अधोरेखित केले. एखाद्या भागात काम करताना तेथील नागरिकांशी थेट संवाद साधण्यासाठी स्थानिक भाषा समजणे आणि बोलता येणे आवश्यक आहे. जोपर्यंत स्थानिक भाषा शिकत नाही, तोपर्यंत संबंधित लोकांच्या अडचणी आणि समस्या पूर्णपणे समजून घेता येणार नाहीत, असे कार्तिकेयन यांनी सांगितले.
स्थानिक नागरिकांशी त्यांच्या भाषेत संवाद साधल्याने त्यांच्या समस्या अधिक जवळून समजतात. प्रशासन आणि नागरिक यांच्यातील संवाद सुलभ होण्यासाठी भाषेचे ज्ञान महत्त्वाची भूमिका बजावते, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
व्याख्यानमालेत मान्यवरांची उपस्थिती
या कार्यक्रमाला रोटरीचे प्रांतपाल जयेश पटेल, व्याख्यानमाला समितीचे प्रेसिडेंट यल्लादास लचमापुरे, अध्यक्ष गोवर्धन चव्हाण, रोटरीचे सचिव श्रीनिवास नंदाल, अध्यक्ष नरसिंह कनकी, सिद्धेश्वर गड्डम आदी उपस्थित होते. प्रा. विठ्ठल वंगा यांनी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन केले.
जिल्हाधिकारी कार्तिकेयन यांनी आपल्या वैयक्तिक संघर्षापासून प्रशासकीय सेवेतील अनुभवापर्यंतचा प्रवास विद्यार्थ्यांसमोर मांडला. ध्येय निश्चित करून सातत्याने प्रयत्न करणे, अपयश आले तरी प्रयत्न न सोडणे आणि मिळालेल्या पदाचा उपयोग लोकसेवेसाठी करणे, हा त्यांच्या मार्गदर्शनाचा प्रमुख संदेश राहिला.
